راه های جلوگیری از زردی نوزاد

اکثر نوزادان در طول یک یا دو هفتهٔ اول زندگی،‌ ته‌مایهٔ زرد رنگی در پوستشان دارند که زردی نوزادی نامیده می‌شود. در واقع،‌ عملاً همهٔ نوزادان تا حدی این حالت را دارند اما همیشه قابل مشاهده نیست. برای بیشتر نوزادان هم این یک عارضهٔ موقتی و بی‌‌خطر است که خودبه‌خود یا با درمان‌های ساده رفع می‌شود. اما در موارد نادری نیز ممکن است بسیار جدی شود.در ادامه ی این مقاله میخواهیم درباره ی راه های جلوگیری از زردی نوزاد بپردازیم.

علت رنگ زرد بعضی از نوزادان

معمولا زردی نوزاد به‌صورت زرد شدن رنگ پوست و چشم خود را نشان می‌دهد. چراکه خون نوزاد حاوی مقدار زیادی بیلی‌روبین است. بیلی‌روبین رنگدانه گلبول‌های قرمز خون است که در اثر تجزیه آن‌ها تولید می‌شود. سپس توسط کبد به صفرا تبدیل شده و از طریق مدفوع دفع می‌شود. زردی نوزاد یک بیماری شایع است و اغلب در نوزادان نارسی که قبل از هفته ۳۸ بارداری متولد شده‌اند بروز می‌کند. زیرا کبد آن‌ها به اندازه کافی بالغ نیست تا از شر بیلی‌روبین موجود در جریان خون خلاص شود. در این شرایط، اگر با فتوتراپی برای تجزیه بیلی‌روبین موجود در خون اقدام نشود، احتمال آسیب به مغز نوزاد وجود دارد. مطالعات نشان داده‌اند که تغذیه مناسب مادر نیز در دوران بارداری و شیردهی، می‌تواند کمک زیادی به پیشگیری و رفع زردی نوزاد کند.

اهمیت پیشگیری از زردی نوزاد در دوران بارداری

پیشگیری از زردی نوزاد در دوران بارداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا علائم این بیماری ممکن است بیانگر وضعیتی نامطلوب در سلامت وی باشد. در صورت بروز نشانه‌های زردی، تشخیص به موقع و اقدام به درمان بسیار حیاتی است. با این حال با تشخیص زودرس و اقدامات پیشگیرانه در دوران بارداری، می‌توان در آینده از مشکلات و پیامدهای جدی برای نوزاد جلوگیری کرد. آگاهی و اقدامات مادران باردار در این باره می‌تواند قدمی در جهت سلامت نوزاد تازه متولد شده باشد.در ادامه ی این مقاله ی مامامیلک ستور بیشتر به راه های جلوگیری از زردی نوزاد میپردازیم با ما همراه باشید.

ارتباط میان تغذیه در بارداری و زردی نوزاد

نوع تغذیه در دوران بارداری، یکی از عوامل مهمی است که بر سلامت نوزاد تأثیر می‌گذارد. مطمئنا داشتن یک تغذیه سالم و متعادل، نه تنها می‌تواند به رشد و نمو طبیعی جنین کمک کند بلکه خطر بروز مشکلاتی مانند سقط‌ جنین، زایمان زودرس و کم‌وزنی نوزاد هنگام تولد را نیز کاهش می‌دهد.

در اکثر نوزادان، زردی بدون درمان خودبه‌خود برطرف می‌شود. اما اگر سطح بیلی روبین خون بالا باشد، لازم است درمان پزشکی انجام شود. یکی از سوالاتی‌که مادران به‌محض مواجهه با این شرایط مطرح می‌کنند این است که ارتباط میان تغذیه در بارداری و زردی نوزاد چیست؟ و آیا اگر در دوران بارداری برخی از مواد غذایی مصرف نمی‌شد، احتمال کاهش خطر بروز این بیماری وجود داشت؟

در پاسخ می‌توان گفت، اگرچه از نظر علم پزشکی، تغذیه در بارداری و زردی نوزاد ارتباط مستقیمی با یکدیگر ندارند. اما کودک در دوران بارداری از جفت متصل به رحم مادر تغذیه می‌کند و بعد از تولد نیز مجاز به خوردن هیچ نوع ماده غذایی به جز شیر نیست. پس تأثیر غیرمستقیم تغذیه در بارداری و زردی نوزاد می‌تواند مهم باشد.

زردی نوزاد چقدر طول میکشد؟

علائم زردی نوزاد معمولا ۲ الی ۳ روز بعد از متولدن شدن ایجاد می‌شود و اگر هیچ اقدام درمانی صورت نگیرد معمولا تا رسیدن نوزاد به دو هفتگی به صورت خود به خودی درمان برطرف می‌شود.

بطور کلی بچه‌ی شما ظرف ۷۲ ساعت بعد از متولد شدن برای تشخیص زردی مورد آزمایش قرار می‌گیرد. اگر علائم زردی در او شناسایی شود، به سرعت با یک ماما یا یک دکتر عمومی صحبت کنید. با اینکه معمولا زردی نوزاد جای نگرانی ندارد اما باید مشخص شود که آیا فرزند شما نیازمند درمان است یا خیر. اگر وضعیت زردی نوزاد خود را در منزل زیر نظر دارید و متوجه پیشرفت علائم زردی یا کاهش اشتها در او شدید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

عوامل خطرساز زردی نوزادان تازه متولد شده

عوامل خطرساز اصلی برای زردی، به ویژه نوع شدیدی که می‌تواند عوارض ایجاد کند، عبارت‌اند از:

• تولد زودرس نوزاد: نوزادی که قبل از هفته 38 بارداری به دنیا می‌آید ممکن است نتواند به سرعت نوزادانی که پس از پایان دوره کامل بارداری به دنیا می‌آیند، بیلی‌روبین را دفع کنند. همچنین نوزادان زودرس ممکن است غذای کمتری بخورند و مدفوع کمتری داشته باشند، در نتیجه بیلی‌روبین کمتری از طریق مدفوع دفع می‌شود.
• کبودی قابل توجه در هنگام تولد: نوزادانی که در حین زایمان کبود می‌شوند، ممکن است سطح بالاتری از بیلی‌روبین ناشی از تجزیه گلبول‌های قرمز بیشتر داشته باشند.
• گروه خونی: اگر گروه خونی مادر با جنین متفاوت باشد، ممکن است کودک آنتی بادی‌هایی را از طریق جفت دریافت کرده باشد که باعث تجزیه بیش از حد سریع گلبول‌های قرمز خون می‌شود.
• شیر دادن: نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، مخصوصاً آن‌هایی که در شیر خوردن یا دریافت مواد مغذی کافی از طریق شیر مادر مشکل دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. کم‌آبی بدن یا مصرف کالری کم ممکن است در شروع یرقان نوزادی نقش داشته باشد. با این حال، به دلیل فواید شیردهی نمی‌توان کودک را از خوردن شیر مادر محروم کرد. مهم است که مطمئن شوید کودک شما به اندازه کافی غذا می‌خورد و بدن او آب کافی دارد.

مواد غذایی موثر در دوران بارداری برای پیشگیری از زردی نوزاد

غلات کامل

غلات کامل و سبوس‌دار مانند جو دوسر، گندم و برنج قهوه‌ای، سرشار از فیبر و کربوهیدرات‌های پیچیده هستند و می‌توانند به ثابت نگهداشتن سطح قند خون کمک کنند. این مسئله برای بهبود زردی نوزادان مفید است. زیرا افزایش قند خون به تجمع بیلی‌روبین کمک می‌کند.و یکی از راه های کمک به جلوگیری زردی نوزاد می باشد.

مواد غذایی حاوی آهن‌ و ویتامین D و C

تامین ویتامین D و C و آهن کافی در دوران بارداری، تأثیر بسزایی در حفظ سلامتی نوزاد دارد. اخیرا تحقیقات نشان داده‌اند که اگر مادر دچار کمبود این مواد مغذی باشد، ممکن است احتمال بروز زردی نوزاد افزایش پیدا ‌کند. از مواد غذایی حاوی آهن‌ و ویتامین D و C می‌توان به انواع گوشت، تخم مرغ، مرکبات، شیر و لبنیات و سبزیجات دارای برگ‌ سبز اشاره کرد.

یکی از مسائلی که در مورد تغذیه در بارداری و زردی نوزاد در میان خانم‌های باردار مطرح شده است این است که اگر در دو ماه آخر بارداری از عرقیات گیاهان کاسنی و شاتره استفاده شود، نوزاد دچار زردی نخواهد شد. زیرا این گیاهان طبع سردی دارند. بهتر است بدانید که علم پزشکی این نظریه را رد کرده است و گاهی نیز برای برخی از خانم‌ها باردار مضر می‌داند.

سبزیجات و اکثر میوه ها

میوه‌ها و سبزیجات به‌خصوص انواع توت‌ها، مرکبات و سبزیجات دارای برگ‌ سبز، غنی از ویتامین‌ها، مواد معدنی، آنتی‌اکسیدان‌ها و فیبر هستند. به‌همین‌دلیل، می‌توانند به بهبود عملکرد کبد و سیستم گوارش کمک کنند. پس برای کنترل تغذیه در بارداری و زردی نوزاد، باید به‌صورت منظم مصرف شوند.

آب

هیدراته ماندن مادر چه در دوران بارداری و چه در دوران شیردهی، کمک زیادی به دفع سموم به‌خصوص بیلی‌روبین می‌کند.

انجام حجامت در دوران بارداری

حجامت یکی از روش‌های پاکسازی و تصفیه‌ی خون است و انجام آن بعد از ماه 4 ام و در 3 ماهه‌ی دوم حاملگی مناسب است. با این حال بهتر است قبل از هر اقدامی در این باره، حتما با پزشک خود مشورت کنید.

انجام آزمایشات روتین خون

خون نامناسب موجب افزایش احتمال شکستگی سلول‌های خون و افزایش غلظت بیلی روبین تولید شده در بدن می‌شود. بنابراین مشاوره در مورد وضعیت سلامت جسمانی و انجام آزمایشات خون مادر در رابطه با سطح بیلی روبین، میزان آنتی بادی‌های بدن مادر و بررسی روند سلامتی جنین بسیار مهم است. لازم است در نوبت‌‌های تعیین شده توسط پزشک‌تان، مراجعه‌ی منظم داشته باشید. پزشک متخصص در این معاینات از سلامت مادر و جنین اطمینان حاصل کرده و نکات لازم را یادآوری خواهد کرد.

مصرف عرق کاسنی

عرق کاسنی به راحتی خون و کبد مادر را تصفیه می‌کند و در درمان طب سنتی از آن به عنوان یکی از مفیدترین و موثرترین روش‌ها برای پیشگیری از زردی نوزاد در دوران بارداری یاد شده است. مادران باردار سه هفته مانده به تولد نوزاد می‌توانند از عرق کاسنی (یک واحد کاسنی+دو واحد آب) استفاده کنند.

خوردن گل بنفشه و گل پنیرک در اواخر دوران بارداری برای کمک به کاهش زردی توصیه می‌شود. استفاده از خاکشیر در دو هفته‌ی انتهای بارداری موجب زایمان راحت شده و اسپاسم‌های رحم را کمتر کند. به علاوه خاکشیر به عنوان یک مسهل شناخته شده و زردی را نیز رفع می‌کند.

آیا زردی نوزاد می‌تواند خطرناک باشد؟

در اکثریت قریب به اتفاق موارد،‌ زردی موضوع نگران‌کننده‌ای نیست. اما همانطور که پیش‌تر نیز اشاره شد اگر سطح بیلی‌‌روبین بدن نوزاد خیلی بالا برود،‌ زردی می‌تواند باعث آسیب دائمی به سیستم عصبی شود. درصد اندکی از نوزادان مبتلا به زردی نیز ممکن است دچار عارضه‌‌ای به نام Kernicterus؛ کرن‌ایکتروس، شوند که می‌تواند منجر به ناشنوایی،‌ تأخیر در رشد کودک یا شکلی از فلج مغزی شود. البته این مورد در میان نوزادان نادر است و نیازی به نگرانی نیست، زیرا کودکتان به احتمال زیاد با پیگیری‌های شما کاملاً تحت نظر یک پزشک اطفال مراقبت و بررسی می‌شود.

بنابر آنچه گفته شد زردی در نوزادان بسیار شایع است و با تشخیص به موقع و عدم سهل انگاری خیلی زود و به راحتی درمان می‌شود. اگر پوست نوزاد شما زردرنگ به نظر می‌رسد، به ویژه اگر سفیدی چشم‌ها،‌ پوست شکم، یا دست‌ها و پاهای او زرد هستند،‌ با پزشک تماس بگیرید. به علاوه،‌ اگر نوزادتان زردی دارد و به سختی از خواب بیدار می‌شود یا بهانه‌گیر شده است یا نمی‌خواهد شیر بخورد و همچنین اگر حتی موردی خفیف از زردی را برای بیش از سه هفته داشته است، نیز پزشک را مطلع کنید. هرگز خودسرانه اقدام به رفع زردی نوزادان نکنید.

سخن آخر