آیا شیرمادر کودک را باهوش تر می کند؟

تاثیر شیرمادر برهوش نوزاد

کارشناسان در پژوهش هایی که دریافته اند رابطه ای میان شیرخوردن از سینه مادر و رشد شناختی و ادراکی کودکان وجود دارد. برخی از این پژوهش ها نشان دادند که حتی تاثیر شیردادن مادر به فرزند در ارتقای موقعیت اجتماعی آینده کودک نیز سهیم است. شاید هم موقعیت اجتماعی و تحصیلات شخص مادر و پدر است که خواه ناخواه در ایفای نقش مادر و پدری شان بروز کرده و در شکل گیری ضریب هوشی فرزندشان تاثیر می گذارد. در ادامه ی این مقاله ی مامامیلک ستور به موضوع آیا شیرمادر کودک را باهوش تر می کند؟ میپردازیم با ما همراه باشید.

تاثیر شیر مادر بر وزن نوزاد

تغذیه با شیر مادر باعث ایجاد وزن متناسب و سالم در نوزادان و جلوگیری از ایجاد چاقی در کودکان می شود. مطالعات نشان می دهند که ابتلا به چاقی در کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند، ۱۵-۳۰ درصد کمتر از کودکانی رخ می دهد که شیرخشک دریافت می کنند. این اتفاق بدلیل افزایش در میزان باکتری های مفید در روده ی نوزادان رخ می دهد. کودکانی که شیر مادر می خورند، میزان بیشتری از باکتری های تنظیم کننده ی میزان چربی در روده ی خود خواهند داشت و همچنین دارای نمرات هوشی بالاتری هستند و با افزایش سن، احتمال بروز مشکلات در رفتار و یادگیری کمتری دارند.

باهوش شدن کودک به دلیل تغذیه از شیرمادر

شیرمادر حاوی ترکیباتی است که باعث تحول سالم مغز کودک می شود.. چربی‌ها، امگا3، هورمون‌ها و آنزیم‌های موجود در شیر مادر برای تحول سلول‌های مغزی در طول دوره‌ی نوزادی ضروری است. نوزادی که تازه به دنیا آمده هنوز سیستم ایمنی بدن او قوی نیست و در برابر بیماری‌ها آسیب‌پذیر است. شیرمادر از بدن نوزاد در برابر بیماری ها دفاع می کند.

این اثر محافظتی شیر مادر حتی پس از پایان دوره‌ی شیردهی نیز بر بدن نوزاد باقی می‌ماند. چون فاکتورهای ایمنی تنها در شیر مادر وجود دارد و هیچ یک از مکمل‌های غذایی با وجود غنی و مغذی بودن، نمی‌تواند مانند شیر مادر سیستم ایمنی بدن نوزاد را تقویت کنند.

و باید بدانید که شیردهی نزدیکی عاطفی بین نوزاد و مادر را که برای رشد بهتر مغز کودک اهمیت دارد، بیشتر می‌کند. زمانی که کودک شیر مادرش را می‌خورد، می‌تواند به چهره‌ی او نگاه کند و تعامل چشمی با او برقرار کند. مادر را لمس می‌کند و از گرما و بوی مادر لذت می‌برد. مادر باید برای رشد مغز کودک، توجه خود را به نوزاد معطوف کرده، هنگام شیر خوردن نوزاد به چشمان وی نگاه کند و با او صحبت کند یا برایش شعر بخواند.

مبارزه با عفونت‌ها و سایر بیماری‌ها

تغذیه نوزاد با شیر مادر احتمال ابتلا به عفونت و بستری‌شدن در بیمارستان را کم می‌کند. در طول شیردهی، آنتی‌بادی‌ها و سایر عوامل مبارزه با میکروب از مادر به نوزاد منتقل می‌شود و سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند. این نکته به کاهش احتمال ابتلای نوزاد به بسیاری از عفونت‌ها کمک می‌کند؛ از جمله:

• عفونت‌های گوش
• اسهال
• عفونت‌های تنفسی
• مننژیت
• آلرژی
• آسم
• دیابت
• چاقی
• سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS)

نقش شیر مادر در تقویت هوش نوزاد

نقش شیر مادر در تقویت هوش نوزاد بسیار مهم است و این امر از طریق چندین عامل اتفاق می‌افتد:

• ترکیب مغذی‌ها: شیر مادر ترکیب مناسبی از مواد غذایی مختلف ارائه می‌دهد که برای رشد و توسعه مغز نوزاد بسیار حیاتی است. این شامل پروتئین‌ها، چربی‌ها (از جمله اسیدهای چرب اسیدهای امگا-3 که برای تشکیل سلول‌های عصبی ضروری هستند) و کربوهیدرات‌ها می‌شود.

• گلوتامات: این یک نوع اسید آمینه است که در شیر مادر وجود دارد و برای تحریک فعالیت مغزی نوزادها مهم است.

• آنتی‌بادی‌ها: شیر مادر حاوی آنتی‌بادی‌هاست که به نوزاد از نظر ایمنی کمک می‌کنند و او را در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کنند. این محافظت می‌تواند از اثرات منفی عفونت‌ها بر روی سلامت مغز نوزاد جلوگیری کند.

• ارتباط مادرانه:فرآیند شیردهی یک ارتباط فیزیکی و عاطفی بین مادر و نوزاد ایجاد می‌کند که اثرات مثبتی بر رشد شناختی و احساس امنیت نوزاد دارد.

• حرکات مکرر شیرخوارگی: حین شیرخوارگی، نوزاد با حرکات مکرری مثل خراشیدن یا فشار دادن به سینه مادر، احساسات لمسی و حسی مثبتی تجربه می‌کند که می‌تواند به توسعه سیستم حسی و ادراکی او کمک کند.

• انرژی مستقیم: شیر مادر حاوی انرژی مستقیم است که برای فعالیت‌های روزمره نوزاد، از جمله فعالیت‌های مغزی، لازم است. این موارد گفته شده بر این اساس است که شیرمادر کودک را باهوش تر می کند.

کاهش خطر بیماری با تغذیه از شیر مادر

برخی از این بیماری ها عبارتند از:

• عفونت گوش میانی: از مهمترین فواید شیر مادر برای نوزاد کاهش احتمال عفونت گوش است. تغذیه کودک منحصرا با شیر مادر به مدت 3 یا چند ماه خطر ابتلا به این عفونت را تا 50٪ کاهش می دهد. در حالی که هر شیردهی تا 23٪ از خطر ابتلا خواهد کاست.

• عفونت های دستگاه تنفسی: تغذیه با شیر مادر به مدت بیش از 4 ماه خطر بستری در اثر این عفونت ها را تا 72٪ کاهش می دهد.

• سرماخوردگی و عفونت: نوزادانی که به مدت 6 ماه از شیر مادر تغذیه می كنند احتمالاً تا 63٪ از خطر ابتلا به سرماخوردگی و عفونت گوش یا گلو مصون هستند.

• عفونت های روده: از دیگر مزایای شیر مادر برای کودک کاهش احتمال عفونت روده است. تغذیه با شیر مادر با کاهش 64 درصدی عفونت های روده مرتبط است که تا 2 ماه بعد از قطع شیردهی نیز این مصونیت ادامه دارد.

• آسیب بافت روده: تغذیه نوزادان نارس با شیر مادر با کاهش 60 درصدی ابتلا به انتروکولیت نکروزان ارتباط دارد. انتروکولیت نکروزان یک بیماری حاد التهابی در دستگاه گوارش نوزادان است که با درجات متفاوتی ازآسیب بیشتر در نوزادان نارس بروز می کند.

• سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS): خطر مرگ ناگهانی نوزاد، در نوزادانی که شیر مادر می خورند، بعد از گذشت 1 ماه 50٪ و پس از یک سال 36٪ کمتر خواهد بود.

• بیماریهای آلرژیک: تغذیه با شیر مادر به مدت حداقل 3 تا 4 ماه با کاهش 27 الی 42٪ خطر ابتلا به آسم، درماتیت آتوپیک (بیماری مزمن پوستی) و اگزما همراه است.

• بیماری سلیاک: سلیاک یک بیماری گوارشی وراثتی است که در اثر حساسیت به پروتئینی به نام گلوتن، پروتئینی که در گندم، جو و چاودار وجود دارد، ایجاد می شود. زمانی که فرد مبتلا ، گلوتن دریافت می کند ، سیستم ایمنی او فعال می شود و به سلول های روده حمله می کند. این امر منجر به آسیب سطح جذبی روده شده و در نتیجه بدن قادر نخواهد بود مواد مغذی مانند چربی، پروتئین، کربوهیدرات، ویتامین ها و مواد معدنی را جذب کند. بنابراین سلیاک یک بیماری خود ایمنی است که در تمام طول عمر همراه فرد مبتلاست و منجر به عدم تحمل گلوتن می شود. شیرخوارانی که گلوتن اول شیر مادر را دریافت می کنند تا 52٪ کمتر در معرض خطر ابتلا به بیماری سلیاک قرار دارند.

• بیماری التهابی روده: تقریباً 30٪ احتمال ابتلا به بیماری التهابی روده در نوزادانی که شیر مادر می خورند، کمتر است

تاثیر شیردهی به نوزادان نارس

تحقیقات نشان می دهد که برای نوزادان نارس، شیر مادر می تواند تفاوت زیادی در رشد و بلوغ مغز و سیستم عصبی مرکزی ایجاد کند. در مقایسه با نارس هایی که شیر خشک دریافت کرده اند، نارس هایی که شیر مادر دریافت کرده اند، رشد شناختی و حرکتی خود را در 18 ماهگی  و 30 ماهگی نشان می دهند. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کردند همچنین در سن 7 و نیم و 8 سالگی در تست های هوش بهتر عمل کردند. علاوه بر این، شیر مادر از حدت بینایی یک نوزاد نارس (شفافیت و وضح دید) پشتیبانی می کند و با وقوع و شدت کمتر رتینوپاتی نارس (ROP) همراه است.

سخن آخر

در این مطلب مامامیلک ستور به این پرداختیم که شیرمادر کودک را باهوش تر می کند و در رشد کودک تاثیر بسیاری دارد، به طور کلی مشخص شده است کودکانی که با شیر مادر بیش از حد تغذیه می شوند بر رشد ذهنی آنها تأثیر می گذارد و باهوش تر هستند.

تفاوت های رشد ذهنی بین کودکانی که برای مدت طولانی از شیر مادر تغذیه می کنند و کودکانی که برای مدت کوتاهی از شیر مادر تغذیه می کنند، از نزدیک بررسی شده است. طبق تحقیقات تأکید شد کودکانی که به مدت طولانی با شیر مادر تغذیه می شوند، موفق تر هستند.